Recenze Śmierć i wiosna

Śmierć i wiosna przez wielu krytyków uważana jest za największe osiągnięcie literackie Mercè Rodoredy – stylistycznie wysmakowane, niezwykle muzyczne, a przy tym misternie skonstruowane – w którym makabra zderza się z oszałamiająco poetyckim językiem.

Niewielka osada bez nazwy, tajemnicza podziemna rzeka i las. Oraz mroczne zwyczaje tamtejszych mieszkańców, w tym grzebanie zmarłych w wydrążonych drzewach po uprzednim zalaniu ich ust cementem, by nie uciekła dusza. W tym świecie – pełnym brutalności, nieufności i zagrożeń – czternastoletni chłopiec musi pogodzić się ze śmiercią matki i żałobą ojca, a ostatecznie z cyklem przemocy. Musi także znaleźć wspólny język ze swoją dziką, nastoletnią macochą, która staje się jego towarzyszką zabaw.

Mercè Rodoreda pisała tę powieść przez dwadzieścia lat – po tym, jak została zmuszona do emigracji po wojnie domowej w Hiszpanii – lecz nigdy jej nie skończyła.

Ta proza jest jak sen: nie ma początku ani końca. Hipnotyzuje i zwodzi. Poraża chłodem. Jest surowa i brudna. Wydarza się wszędzie i nigdzie. Rodoreda tworzy świat klaustrofobiczny, lecz przede wszystkim pisze zmysłami: węchu, dotyku, zapachu i słuchu. Na przewodnika wybiera bezimiennego chłopca, który świadkuje tajemniczym rytuałom, makabrycznym zdarzeniom, ludzkiej rozpaczy. Jedno serce nie jest w stanie tego wszystkiego unieść. Szuka więc drugiego. Podobnego. Nawet jeżeli jest grzeszne. A może właśnie dlatego?

Urszula Honek, prozaiczka i poetka