Recenze Wertepy

Wznowienie doskonałej, mało znanej powieści Leopolda Buczkowskiego, wydanej po raz pierwszy w 1947 roku.
Obserwujemy jej bohaterów, zanim przeistoczą się w „tropione zwierzęta”, w ścigających i ściganych. Już tu widoczna jest jednak ich postępująca dehumanizacja, zbrodnicze predyspozycje, które w czasie okupacji znajdą podatny grunt. „Wertepy” to cykl impresyjnych epizodów, które w szczególny sposób tworzą zwartą całość. Makabryczne, lecz niepozbawione liryzmu, stanowią w dorobku Buczkowskiego, bezkompromisowego eksperymentatora, dzieło osobne.
To bezlitosny portret podolskiej wsi doby międzywojnia – dotkliwej nędzy, która popycha ludzi do zbrodni. Znajdziemy tu nie tylko charakterystyczne dla autora „Czarnego potoku” mroczne wyimki z wojennej apokalipsy czy opis degradacji człowieka, którego niszczą nienawiść i zło. Kłębią się tu i mieszają ludzie, ich gesty, obrazy przyrody. Łachy, smród, błoto, gnój, wszy. A równocześnie… ileż tu przebłysków autentycznej poezji! Niniejszej edycji, skrupulatnie opracowanej, towarzyszy obszerny słownik objaśniający zawiłości języka, którym posługiwano się na Podolu.